اين مشابهت و پيروى از سبك نثارى را كاملا شرح داده ، ازاين‌رو از توضيح در اين مورد صرف‌نظر مىكنيم . ضمنا براى طولانى نشدن اين مقال ، از تكرار مطالبى كه آقاى جانفدا در مقدمهء خود راجع به مطربى و اين تذكره ، بيان داشته و نواقص تذكره را تا حدودى بيان كرده ، خوددارى مىكنيم و به مسائلى مىپردازيم كه ايشان به آنها نپرداخته‌اند و يا دچار اشتباه شده‌اند . عثمان كريموف نوشته كه در تذكرة الشعراى مطربى ، 244 نفر اديب و شاعر از ماوراء النهر ، ذكر شده كه هفتاد تن از آنان اهل صنعت و حرفت ، شانزده شاعر اديب صاحب‌ديوان و دوازده تن از آنان داراى آثار علمى و ادبى و تأليفاتى ديگر بوده‌اند و اگر اين تذكره نمىبود ، ما از شرح‌حال و احوال اين شاعران ، خبرى نداشتيم . « 1 » بديهى است 99 تن از ديگر شاعرانى كه در تذكره آمده ، شاعران معاصر مطربى ، در ايران و شبه قارهء هند است . جانفدا نوشته است كه در اين تذكره ، 343 تن شاعر درج شده كه يازده نفرشان سلطان و امير بوده‌اند . « 2 » تعداد تذكره‌ها گرچه 343 تن است ، اما شمار سلاطين و اميران و حكّام در سه بخش تسميه ، هفده تن است و يازده تن نيست ، غير از اين حداقل سه تذكرهء ديگر ، در خلال كتاب وجود دارد كه مربوط به سه امير و حاكم است ، بنابراين تعداد بيست تذكره ، مربوط به سلاطين ، اميران و حاكمان ماوراء النهر ، افغانستان ، بدخشان و هند است و بر اين اساس شمار ديگر شاعران تذكره 323 تن مىشود . اينكه عبد الغنى ميرزايف نوشته : « در اين تذكره شرح‌حال و نمونهء اشعار 320 تن از شعراى نيمهء دوم عصر نوزدهم و ابتداى سدهء هفدهم داخل نموده » « 3 » نيز درست نيست چنان كه اشاره كرديم در اين تذكره شرح‌حال 343 تن آمده است كه اگر بيست تن از اميران ، سلاطين و حاكمان را ناديده بگيريم شاعرانى كه شرح حالشان آمده 323 تن مىشود .

--> ( 1 و 2 ) . همانجا ، مقدمهء جانفدا ، ص 4 . ( 3 ) . خاطرات مطربى ، مقدمه ، ص 8 .